Şirketin Kefil Olması ve Üçüncü Kişiye Teminat Vermesi: Karar Örnekleri

Bir bayinizin kredisine, grup şirketinizin leasing sözleşmesine ya da bir müşterinizin ihale teminatına şirket olarak kefil olmanız istenebilir. Kefalet, şirketin kasasından bugün para çıkarmaz; ama yarın çıkarabilecek bir yükümlülük doğurur. Bu nedenle bankalar ve noterler yetkili organın kararını arar. Aşağıda kefalet vermenin sınırlarını anlatıyor, 3 hazır örnek karar metnini ücretsiz veriyoruz.

Şirket Kefil Olabilir mi?

Evet; ancak üç eşikten geçmek gerekir:

• Esas sözleşmenin amaç-konu maddesi. Sözleşmede "şirket, işletme konusuyla ilgili olarak üçüncü kişiler lehine kefalet, garanti ve teminat verebilir" benzeri bir hüküm bulunması beklenir. Türk Ticaret Kanunu'nun 371. maddesi uyarınca işletme konusu dışındaki işlemler bile şirketi iyiniyetli üçüncü kişilere karşı bağlar; yani banka açısından işlem geçerli olur. Ama yöneticiler şirkete karşı sorumlu kalır. Sözleşmede hüküm yoksa önce tadil yolunu değerlendirin.
• Karşılıksız kefaletten kaçınma. Şirketin hiçbir menfaati olmadan verilen kefalet, ortaklar ve alacaklılar bakımından tartışma yaratır. Kararda kefaletin şirkete ne kazandırdığını (tedarik sürekliliği, grup finansmanı, bayi ağının korunması) yazın.
• Kişisel yasaklar. TTK 358, pay sahiplerinin şirkete borçlanmasını sınırlar: sermaye taahhüdünden doğan borç ifa edilmedikçe ve kâr ile serbest yedekler geçmiş yıl zararlarını karşılamadıkça pay sahibi şirkete borçlanamaz. TTK 395 ise yönetim kurulu üyesinin şirkete nakit borçlanmasını yasaklar. Şirketin, ortağının ya da yöneticisinin kişisel borcuna kefil olması bu hükümlerin dolanılması sonucunu doğurabilir; böyle bir talep geldiğinde mutlaka hukuki görüş alın.

Grup İçi Kefalet

Uygulamada en sık görülen tür, aynı topluluğa bağlı şirketlerin birbirine kefil olmasıdır. Burada ek olarak şirketler topluluğu hükümleri (TTK 195 ve devamı) devreye girer: hâkim şirketin bağlı şirkete kaybını denkleştirmeden zarar verecek yönlendirme yapması sorumluluk doğurur. Pratik önlem, kararda karşılıklı menfaati ve denkleştirmeyi (ör. bağlı şirketin kefalet komisyonu ödemesi, karşı kefalet verilmesi) açıkça belirtmektir.

Şekil Şartları: Kefalet Sözleşmesi

• Kefalet sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli değildir. Kefilin sorumlu olacağı azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet iradesi, kefil olan kişinin el yazısıyla belirtilir (Türk Borçlar Kanunu 583). Tüzel kişi kefaletinde bu el yazısı ibareleri şirket adına imza atan temsilci tarafından yazılır.
• Eşin rızası kural olarak gerçek kişi kefaletlerinde aranır; ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerinin kefaletinde bu şart uygulanmaz (TBK 584). Ancak ortakların şahsen de kefil olması isteniyorsa eş rızası gündeme gelir.
• Adi kefalet mi, müteselsil kefalet mi? Bankalar neredeyse istisnasız müteselsil kefalet ister; bu, asıl borçluya başvurulmadan doğrudan şirkete gidilebilmesi demektir. Kararda hangisinin kabul edildiğini yazın.
• Süre ve limit koyun. "Her türlü borcu için süresiz ve limitsiz kefalet" ifadesi şirketin bilançosunu yıllarca kilitler. Azami tutar ve son tarih yazmak, sonradan yapılacak yenilemeleri de kontrol altında tutar.

Verilen kefalet ve teminatlar bilanço dipnotlarında ve nazım hesaplarda izlenir; kredi başvurularınızda banka bu tutarı mevcut riskinize ekler.

Örnek 1 — Grup Şirketine Kefalet Verme Kararı (A.Ş.)

Örnek 2 — Müşteri/Bayi Lehine Teminat Verme Kararı (Ltd.)

Örnek 3 — Sınırlı Yetkilendirme ve Kefaletten Kaçınma Kararı

Örnekleri Şirketinize Nasıl Uyarlarsınız?

• Önce esas sözleşmenizin amaç-konu maddesini açın; kefalet/teminat verme yetkisi yazılı mı kontrol edin. Yoksa kararın gerekçe kısmında şirketin menfaatini ayrıntılı yazın.
• Azami tutarı ve bitiş tarihini mutlaka doldurun; boş bırakılan limit, bankanın limiti olur.
• Karar organını doğru seçin: anonim şirkette kural olarak yönetim kurulu, limited şirkette ortaklar genel kurulu (esas sözleşme müdürler kuruluna yetki vermişse müdürler kurulu).
• Grup içi kefalette komisyon veya karşı kefalet gibi bir denkleştirme öngörün; hem vergi hem şirketler hukuku tarafında sizi rahatlatır.
• Kararı karar defterine işleyin ve noter onaylı suretini bankaya verin; kefalet kararları kural olarak ticaret siciline tescil edilmez, tescil gerektiren husus temsil yetkisinin kendisidir.
• Verdiğiniz teminatları ön muhasebe programınızda ayrı bir liste hâlinde izleyin; yıl sonu dipnotlarını mali müşaviriniz buradan hazırlar.

Sık Sorulan Sorular

Şirket, ortağının kişisel kredisine kefil olabilir mi? Bu, TTK 358 ve 395'teki borçlanma yasaklarının dolanılması olarak değerlendirilebilir ve yöneticiler için sorumluluk doğurabilir. Böyle bir talep geldiğinde işlemi yapmadan önce avukatınıza danışın.

Kefalet kararı ticaret siciline tescil edilir mi? Kefalet kararının kendisi kural olarak tescile tabi değildir; banka ve noter, kararın noter onaylı suretini ve temsil yetkisini gösteren yetki belgesini ister.

Kefaletten tek taraflı çıkabilir miyim? Kefaletin sona ermesi sözleşme şartlarına ve asıl borcun durumuna bağlıdır; süreli kefalet sürenin bitiminde, süresiz kefalette ise kanunda öngörülen şartlarla sona erer. Bu yüzden en baştan süre ve limit koymak en güçlü korumadır.

Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Kefalet ve teminat işlemleri şirketinizin mali yapısını doğrudan etkiler; imza öncesinde mali müşavirinize ve avukatınıza, tescil gerektiren hususlarda bağlı bulunduğunuz ticaret sicili müdürlüğüne danışın. Müdürlükler arasında uygulama farkları olabilir.